۱۴۰۵/۰۵/۱۴
ادامه موج گرما و خشکسالی در بخشهای وسیعی از اروپا، چشمانداز تولید غلات در سال جاری را تیره کرده و نگرانیها درباره افزایش قیمت مواد غذایی و تشدید فشار بر بازار جهانی محصولات کشاورزی را افزایش داده است. تازهترین برآوردها نشان میدهد کاهش بارندگی، افزایش دمای هوا و افت رطوبت خاک، عملکرد بسیاری از مزارع گندم، جو، ذرت و کلزا را در کشورهای اروپایی با کاهش قابل توجهی مواجه کرده است.
در میان کشورهای اروپایی، بریتانیا یکی از شدیدترین خسارتها را تجربه کرده است. گزارشهای منتشرشده نشان میدهد این کشور در آستانه ثبت ضعیفترین برداشت غلات از زمان آغاز ثبت آمارهای مدرن در دهه ۱۹۸۰ قرار دارد. کارشناسان برآورد میکنند تولید غلات و دانههای روغنی این کشور نسبت به پیشبینیهای اولیه حدود ۲.۵ میلیون تن کاهش یابد؛ موضوعی که میتواند صدها میلیون پوند به بخش کشاورزی بریتانیا خسارت وارد کند.
بررسیهای انجامشده نشان میدهد دمای بالاتر از میانگین، همراه با کمبود بارندگی در ماههای اخیر، موجب کاهش رشد رویشی گیاهان، کوتاه شدن دوره پر شدن دانه و افت وزن نهایی محصول شده است. در بسیاری از مناطق نیز کشاورزان ناچار شدهاند برداشت محصولات را زودتر از موعد آغاز کنند تا از خسارت بیشتر جلوگیری شود.
کاهش برآورد تولید غلات در اروپا
فقط بریتانیا با افت تولید روبهرو نیست. اتحادیه بازرگانان غلات اروپا (COCERAL) نیز در تازهترین برآورد خود، پیشبینی تولید غلات در اتحادیه اروپا و بریتانیا را به دلیل تداوم موج گرما کاهش داده است. بر اساس این گزارش، مجموع تولید غلات این منطقه حدود ۲۸۶.۶ میلیون تن برآورد شده که نسبت به سال گذشته کاهش قابل توجهی را نشان میدهد و بیشترین افت مربوط به گندم، ذرت و جو است.
کارشناسان حوزه کشاورزی معتقدند این اتفاق تنها یک نوسان فصلی نیست، بلکه نشانهای از افزایش اثرات تغییرات اقلیمی بر تولید محصولات کشاورزی است. طی سالهای اخیر، وقوع موجهای گرمای شدید، خشکسالیهای طولانی و محدودیت منابع آب، برنامهریزی تولید در بسیاری از کشورهای اروپایی را با چالش مواجه کرده است.
تأثیر بر بازار جهانی محصولات کشاورزی
کاهش تولید غلات در اروپا میتواند بازار جهانی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. تحلیلگران پیشبینی میکنند در صورت ادامه شرایط فعلی، قیمت محصولاتی مانند گندم، آرد، خوراک دام، ذرت و روغنهای گیاهی با افزایش روبهرو شود. همچنین برخی کشورها برای جبران کاهش تولید داخلی، واردات غلات را افزایش خواهند داد؛ مسئلهای که میتواند رقابت در بازار جهانی و نوسانات قیمتی را تشدید کند.
علاوه بر این، برخی اتحادیههای کشاورزی اروپا هشدار دادهاند که کاهش عملکرد مزارع، درآمد تولیدکنندگان را نیز تحت فشار قرار داده و بدون سرمایهگذاری در زیرساختهای ذخیره آب و توسعه کشاورزی مقاوم به اقلیم، تکرار چنین بحرانهایی در سالهای آینده دور از انتظار نخواهد بود.
این رویداد چه پیامی برای کشاورزی ایران دارد؟
اگرچه شرایط اقلیمی ایران با اروپا تفاوتهایی دارد، اما روند افزایش دما، کاهش منابع آب و تکرار دورههای خشکسالی نشان میدهد کشاورزی کشور نیز بیش از گذشته به مدیریت علمی مزارع نیاز دارد. استفاده از سامانههای نوین آبیاری، انتخاب ارقام مقاوم به تنشهای محیطی، مدیریت صحیح تغذیه گیاه و بهرهگیری از کودهای تخصصی کشاورزی از جمله اقداماتی است که میتواند به حفظ عملکرد مزارع در شرایط آبوهوایی دشوار کمک کند.
کارشناسان همچنین تأکید میکنند که استفاده هدفمند از کودهای پتاسیم، ریزمغذی و محرکهای رشد در کنار مدیریت صحیح آبیاری، میتواند تحمل گیاهان را در برابر تنش گرمایی و کمآبی افزایش داده و از کاهش شدید عملکرد محصولات کشاورزی جلوگیری کند.
بحران اخیر در اروپا بار دیگر نشان داد که تغییرات اقلیمی دیگر یک تهدید بلندمدت نیست، بلکه به یکی از عوامل تعیینکننده تولید محصولات کشاورزی در جهان تبدیل شده است. کاهش تولید غلات، افزایش هزینههای تولید و احتمال رشد قیمت مواد غذایی، اهمیت سرمایهگذاری در فناوریهای نوین، مدیریت منابع آب و تغذیه اصولی گیاهان را بیش از گذشته آشکار کرده است. برای کشورهایی مانند ایران نیز، افزایش تابآوری بخش کشاورزی در برابر تنشهای اقلیمی، یکی از مهمترین الزامات حفظ امنیت غذایی در سالهای آینده خواهد بود.